Flanşlar; genellikle boru hatlarında kullanılan ve conta yardımıyla sızdırmazlığı sağlayan bağlantı elemanlarıdır. Paslanmaz flanşlar yüksek basınçlı ortamlarda kullanılır. Genellikle boru hatlarında kullanılmasının yanı sıra makine ve tesisat elemanlarında da kullanımı yaygındır.
Paslanmaz flanşların sınıflandırılması, hatta bağlantı türüne ve normlarına göre yapılmaktadır. Bu normlar basınç özelliklerine göre bazı ülkelerin uyguladığı normlar olarak bilinir. Ülkemizde en yaygın uygulanan normlar ise Pn ve Libre normlarıdır. Pn normu, Avrupa normu flanşlarda uygulanan basınç standardı; Libre normu ise Amerika normu flanşlarda uygulanan basınç standardı olarak tanımlanabilir.
Paslanmaz flanşlar kullanım amaçlarına göre çok farklı boyutlarda ve türde üretilebilirler. Paslanmaz flanşların üretimine etki eden faktörlerin en başında birlikte kullanılacağı elemanlar, korozyona karşı dayanıma olan ihtiyaç, basınç ve sıcaklık gelir. Flanşlar farklı boyutlarda imal edilirken üründe etkileyeceği farklı elemanlar vardır. Bunların başında ise iç çap, dış çap, et kalınlığı ve cıvata sayısı gelir. Bundan dolayı flanşların ihtiyaca uygun üretilmesi maliyetler açısından önem arz etmektedir. Gereğinden büyük boyutlarda üretilen flanş hem üretim maliyeti açısından hem de daha sonra işletme maliyeti açısından sakıncalı olacaktır.
Paslanmaz flanşlar genellikle boru hatlarında iki boruyu birbirine bağlamak ve sızdırmazlığı sağlamak amacıyla kullanılsa da iki farklı tesisat elemanını birbirine bağlamak veya makinelerde iki parça arasındaki dönme hareketini senkronize etmek amacıyla da kullanılabilir. Bunun için flanşlar sadece dairesel kesitli değil elips veya dikdörtgen gibi farklı şekillerde de üretilebilir. Boru hatlarında kullanılan flanşlar farklı çaptaki boruları birbirine bağlamak için de kullanılabilir.
Paslanmaz flanşları 5 ana başlık altında inceleyebiliriz; düz flanş, kaynak boyunlu flanş, dişli flanş, serbest flanş ve kör flanş.
Hem önden hem arkadan hatta bulunan borulara kaynak yapılarak bağlantının sağlandığı flanşlardır. Karşılıklı bağlanan flanşlar üzerlerinde ki cıvata delikleri kullanılarak birbirleriyle bağlanırlar. İki flanş arasına conta yerleştirilerek sızdırmazlık sağlanır.
Kaynak boyunlu flanşlarla düz flanşlar arasında ki fark hatta olan bağlantı türünden dolayı ortaya çıkar. Kaynak boyunlu flanşlar, hatta bulunan borulara alın alına kaynak yapılarak birleştirilirler. Sızdırmazlık ise düz flanşlarla aynı şekilde sağlanır.
Dişli flanşlar basıncın az olduğu durumlarda kullanılırlar. Hattın sonuna kaynatılan nipellerle birlikte uygulanır. Bunun dışındaki kısımlarda bağlantı düz flanşlarla aynıdır.
Bu flanşlar, boru hatlarının makinelere bağlandığı kısımlarda kullanılır. Hat üzerinde hareket edebildikleri için serbest flanşlar olarak nitelendirilir. Serbest flanşlar hatta geçirildikten sonra boru sonuna yaka kaynatılarak flanşın borudan çıkması önlenir. Serbest flanşlarda conta bulunmaz. Conta basma yüzeyleri ise yakalarda bulunan yüzeyler sayesinde sağlanır.